Prawosławna Diecezja
Łódzko-Poznańska
Slider


Prawosławna Diecezja Łódzko-Poznańska

     Po zakończeniu II Wojny Światowej Kościół prawosławny na ziemiach polskich znalazł się w ciężkiej sytuacji. Z pięciu przedwojennych diecezji w granicach państwa polskiego pozostała tylko diecezja warszawska oraz część ówczesnej diecezji grodzieńskiej. Liczba prawosławnych parafii w Polsce zmniejszyła się z 1579 do 169,z kolei liczba duchownych spadła z 1725 do 190. Życie monastyczne w granicach państwa zostało zlikwidowane prawie całkowicie. Likwidacji uległo również wiele instytucji cerkiewnych:dwa Seminaria Duchowne w Chełmie i Warszawie, przedwojenne Duszpasterstwo Wojskowe oraz Studium Teologii i Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego.Przestały również istnieć wydawnictwa metropolitalne i przyklasztorne. W wyniku zniszczeń wojennych i wyznaczenia nowej granicy wschodniej Kościół prawosławny utracił około 90% swojego przedwojennego stanu posiadania. Zmniejszyła się także liczba wyznawców Prawosławia. Zniszczeniu ulegały świątynie prawosławne, plebanie i cmentarze: wiele obiektów kultury przyjmowało duchowieństwo rzymskokatolickie. Według wyliczeń władz cerkiewnych na koniec 1946 roku Kościół prawosławny dysponował 223 świątyniami oraz 134 cmentarzami.

     Pod koniec 1946 roku metropolia warszawska liczyła 3 diecezje: warszawską, białostocką oraz ziem odzyskanych. Przed władzami cerkiewnymi stał najważniejszy problem – reorganizacji życia cerkiewnego w nowych warunkach geopolitycznych. Sytuację komplikowała postawa władz administracyjnych, jak też negatywne nastawienie wobec  Prawosławia ludności rzymskokatolickiej. Proces samowolnego zawłaszczania prawosławnych majątków cerkiewnych został zahamowany dopiero dekretem z dnia 5 września 1947 roku o przejęciu na własność państwa mienia osób przesiedlonych do ZSRR. Niestety, majątek zajęty wcześniej w drodze decyzji administracyjnych lub samowolnym zawłaszczeniu przez instytucje kościelne zastał w tamtym czasie utracony. Majątek cerkiewny w Polsce centralnej i na Ziemiach Odzyskanych ograniczał się wówczas do świątyń, budynków parafialnych i cmentarzy. W wielu miastach brakowało cerkwi, stąd prawosławni zmuszeni byli korzystać z innych świątyń, np. ewangelicko-augsburskich, jak to było w Częstochowie. Trudna sytuacja Kościoła prawosławnego w Polsce była związana także z nieunormowaniem jego statusu prawno-kanonicznego i destabilizacją organizacyjno-administracyjną.

     W nowej rzeczywistości politycznej podejmowano liczne próby normalizacji oraz reorganizacji struktury administracyjnej Cerkwi w Polsce. Przyjmuje się, że współczesny kształt podziału administracyjnego Polskiego Kościoła Prawosławnego powstał na początku rządów Metropolity Makarego (Oksijuka). 7 września 1951 roku Sobór Biskupów pod przewodnictwem tego hierarchy uchwalił nowy podział diecezjalny kraju. Decyzją Soboru powołane zostały 4 decyzje: warszawsko-bielska, białostocko-gdańska, łódzko-poznańska oraz wrocławsko-szczecińska. Diecezja łódzko-poznańska rozciągała się na terenach województw: bydgoskiego, kieleckiego, krakowskiego, opolskiego, poznańskiego, łódzkiego i rzeszowskiego. Na terenie tego biskupstwa znajdowały się 3 dekanaty: łódzki, krakowski i bydgoski. Diecezja liczyła wówczas 15 parafii z 4479 wiernymi. Pierwszym hierarchą diecezji łódzko-poznańskiej został biskup Jerzy (Korenistow), który opiekował się nią do 1979 roku. Lata 1979-1981 to okres arcypasterskiej troski nad łódzko-poznańską społecznością wiernych biskupa Sawy (Hrycuniaka), przyszłego Metropolity Warszawskiego i całej Polski. Od roku 1981 na łódzką katedrę powołano biskupa Szymona (Romańczuka), który zajmował katedrę łódzką i poznańską do końca swojego ziemskiego życia, tj. do czerwca 2017 roku.

     24 sierpnia 2017 Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego wybrał na biskupa diecezji łódzko-poznańskiej przełożonego klasztoru św. Onufrego w Jabłecznej o. archimandrytę Atanazego (Nos). Chirotonia nowego biskupia łódzkiego i poznańskiego odbyła się 24 września 2017 r. w soborze metropolitalnym św. Marii Magdaleny w Warszawie. 21 października 2017 roku w soborze katedralnym pw. św. Aleksandra Newskiego w Łodzi miał miejsce ingres biskupa Atanazego.

     Współczesna prawosławna diecezja  łódzko-poznańska jest największą terytorialnie diecezją Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Jej granice obejmują tereny dziewięciu województw: mazowieckiego, łódzkiego, małopolskiego, świętokrzyskiego, śląskiego, opolskiego, wielkopolskiego, kujawsko-pomorskiego oraz podkarpackiego. W skład decyzji obecnie wchodzi 12 parafii, ulokowanych w trzech dekanatach: łódzkim, krakowskim i kujawsko-pomorskim. Są to miasta: Łódź, Kraków, Poznań, Włocławek, Bydgoszcz, Toruń, Radom, Kielce, Kalisz, Piotrków Trybunalski, Częstochowa, Sosnowiec. Parafia w Toruniu dodatkowo obsługuje filie w Grudziądzu i Aleksandrowie Kujawskim. Diecezja obecnie liczy 16 duchownych.